ورود | ثبت نام | صفحه اختصاصی نمایندگان کتابشهر
View Article Detail
نگاهی به یک کتاب مهم از محمود شریفی اقدم: صلح امام حسن (ع) همانقدر عظیم بود که شهادت امام حسین (ع)

تاريخ خبر :  25/10/1390 امتياز بده : ارسال به دوست تعدادمشاهده :  1532

سایت کتابشهر: در تاریخ برخی از رویدادها سلسله ای از حوادث را رقم می زنند. این رویدادها به همین دلیل معیاری برای تقسیم بندی حوداث ریز و درشتی هستند که قبل و بعد از این رویداد رخ می دهند. زندگی و صلح امام حسن مجتبی (ع) نیز از جمله این رویدادها که به دلیل عدم پژوهش جدی، اخبار و روایات نادرست و تحریف شده ای عمدتا از سوی بنی امیه و بنی عباسی همچون بر عدم تمایل حضرت به خلافت و واگذاری دلخواهانه حکومت به معاویه مطرح شده که کذب محض است. حتی شایعه مخالفت ایشان با امام علی (ع) در جریان جنگ با معاویه مطرح شد؛ در حالی که در همه جنگها کنار پدر بزرگوارشان حضور داشت و حتی در یک سخنرانی توانست ده هزار نفر از مردم کوفه را برای جنگ بسیج کند. یکی از نویسندگان و پژوهشگرانی برای پاسخ به این شبهات کتاب ها و مقالات زیادی نوشته، کتاب حجت الاسلام والمسلمین محمود شریفی اقدم است.

 

او و همکارانش چندی پیش با بهره گیری از روش های نوین سعی کرده اند تا حقیقت این ماجرای عظیم تاریخی را با استناد به سخنان و روایاتی ازخود حضرت روشن کنند که انتشار مجموعه ارزشمند با «فرهنگ جامع سخنان امام حسن (ع)» حاصل این پژوهش ها بود. در واقع این کتاب با روایت سخنان امام حسن در مقاطع مختلف زندگی ابعاد مختلف اندیشه ها و زندگی ایشان را بازکاوی کرده است، متن عربی فرهنگ جامع سخنان امام حسن که اخیرا توسط نشر معروف به زبان فارسی به چاپ سوم رسیده است، امسال با عنوان  «موسوعه کلمات الامام حسن» توسط همین انتشارات منتشر شده است. «زن در زندگی پیامبر (ص)»، «سید مرتضی پرچمدارعلم و سیاست»، «افسانه تحریف قرآن» از دیگر آثار این پژوهشگر است. در زیر مشروح گفتگوی ما با این نویسنده را می خوانید:

    صلح امام حسن نقطه عطفی در تاریخ تشیع است، اهمیت این صلح در تاریخ اسلام چیست و اصولا این واقعه در پژوهش ها و کتاب ها از چه زوایایی بررسی شده است؟

در باره صلح امام حسن باید گفت بهترین انتخاب و مناسب‌ترین عملی بود که آن امام بزرگ در آن شرایط خاص تاریخ اسلام انجام داد و چنانچه هر یک از امامان علیه‌السلام بودند کاری را انجام می‌دادند که امام حسن علیه‌السلام انجام داد و آن درسی بود که او از خود پیامبر اکرم (ص) و پدر بزرگوارش و از منبع وحی آموخته بود و به قول معروف درس خوبی پس داد. (1) به تعبیر رهبر معظم انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای اگر ما زندگانی همه ائمه علیهم‌السلام را در دویست سال و اندی زندگی کردند فرض کنیم اگر یک امام معصوم داشتیم و دویست سال زندگی می‌کرد در زمان‌های مختلف همین کارها را انجام می‌داد که امامان در طول این سال‌ها انجام دادند. یعنی امام معصوم در هر زمان با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی و اوضاع خاص هر زمان و اوضاع دشمن سعی می‌کرد برای حفظ کیان اسلام و امت اسلامی آنچه وظیفه الهی و انسانی اقتضا می‌ِکند عمل کند، همچنان‌ که خود پیامبر اکرم و امیرالمؤمین علیه‌السلام هم همین‌طور عمل کردند.

صلح امام حسن با معاویه، از دشوارترین حوادثی بود که امامان و اهل بیت را پس از پیامبر در وضعیتی بغرنج قرار داد و آنها را از حاکمیت دور ساخت، با آنکه این ماجرا نتیجه  کارشکنی نیروهای جبهه امام بود، اما بعدها با جعل تاریخ این صلح را زمینه ای برای واقعه جانسوز کربلا خواندند و امام  معصوم را در این حادثه مقصر دانستند، اصولا چه ارتباطی بین این دو واقعه وجود دارد و آیا امام حسن با پذیرفتن صلح زمینه را برای شهادت امام حسین و یارانش فراهم کرد؟

اگر امام حسین هم در زمان امام حسن علیه‌السلام بود دقیقا با معاویه صلح می‌کرد تا زمینه قیام امام بعد را فراهم کند و اگر امام حسن هم به جای امام حسین بود همان مبارزه و عمل او را انجام می‌داد و به تعبیر پیامبر اکرم صلی الله ابنای هذان امامان قاما او قعدا. امام حسن و امام حسین هر دو پیشوا و امام هستند چه قیام کنند یا صلح نمایند، البته از یک نکته نباید عافل بود و آن نکته این است که دشمن امام حسن علیه‌السلام معاویه بود و دشمن امام حسین علیه‌السلام یزید، روشن است که تاریخ یزید را پسری کودن، احمق و فاسق معرفی می‌کند و معاویه را هوشیاری تیزبین و ظاهر الصلاة و به گمان برخی از مورخان و پژوهشگران معارف اسلامی، نابغه‌ای فوق‌العاده ظاهرساز که بهترین گواه بر مختلف بودن شرایط زمان این دو امام معصوم، همین بس که امام حسین علیه السلام هم در دوران زعامت امام حسن و جنگ ایشان با معاویه یاور برادر بود و نظر امام حسن را داشت و همیشه همراه او بود و راهی را که بردار انتخاب کرد، مصلحت اسلام و مسلمین می‌دانست و به گفته شیخ راضی آل یاسین، نوشیدن جام شهادت در موقعیت امام حسین و حفظ سرمایه زندگی به وسیله صلح در موقعیت امام حسن به عنوان دو نقشه و دو وسیله برای جاودان داشتن مکتب و محکوم ساختن خصم، تنها راه‌حل‌های منطقی و عاقلانه‌ای بود که با توجه به مشکلات هر یک از دو موقعیت از انجام آنها گریزی نبود و جز آن راه دیگری وجود نداشت. (2)

تحریف هایی که درباره زندگی و صلح امام حسن صورت گرفته، بیشتر از طرف کدام گروه بوده است؟ و چطور می توان با این تحریف مقابله کرد و چهره راستین تاریخ این دوره را به مخاطبان نشان داد؟

معاویه، شاگردان و بنی امیه و مورخان و راویان آنها هستند که از همان ابتدای حکومت در شام با تبلیغات وسیع خمود و با شیطنت در طول حکومت بنی‌امیه بنای تحریف شخصیت بزرگواری و شایسته ای چون امام حسن (ع) را گذاشتند و با دستاویز ساختن مقدسات و تحریف اسلام یک جریان منحرف فکری به راه انداختند تا به مقاصد شوم خود برسند، ولی اگر با دید تیزبین و واقع‌گرایانه رویدادها را واکاوی کنیم، به خوبی متوجه می شویم که همان صلح امام حسن (ع) بود که پرده از خلاف‌کاری‌ها و فریبکاری های معاویه برداشت و چهره واقعی و منویات او را آشکار ساخت. با این صلح مشخص شد که اعدام نیک‌مردان، به باد دادن نوامیس، مصادره اموال، به زندان انداختن آزادگان، تبعید اصلاح‌طلبان، حمایت از عناصر فاسد و رجال حکومت از قبیل عمروعاص، مروان حکم، ابن مرجانه و دیگران و بالاخره نصب فرزند بی اخلاق، سگ باز و بی‌آبرویی چون یزید برای خلافت رسول خدا صلی الله مرام و روش و هدف او بود و همین کارها و امثال آنها زمینه را برای قیام عاشورای حسینی آماده کرد. بنابراین اگر صلح امام حسن روی نمی داد، چه بسا بنی امیه و همفکران آنان رسوا نمی شدند. اما یکی از راه‌های شناخت امام حسن و روش و سیره و عملکرد آن بزرگوار مطالعه کتاب‌های معتبری است که در زمینه صلح آن امام بزرگوار نوشته شده است، از قبیل کتاب «صلح امام حسن علیه‌السلام: پرشکوه‌تر به نرمش قهرمانانه تاریخ» که توسط شیخ راضی آل یاسین متن عربی آن را نگاشته و مقام معظم رهبری دامت برکاته با آن درایت خاص و شایستگی که داشت، قبل از پیروزی انقلاب آن را ترجمه نموده است و راه دیگر مطالعه دقیق سخنان امام حسن علیه‌السلام و سیره آن حضرت که بحمدالله توسط گروهی از فضلای حوزه علمیه قم جمع‌آوری و تنظیم و منتشر شده است. (3)

 

_ با وجود اینکه منایع زیادی درباره تاریخ صدر اسلام بویژه درباره زندگی پیامبر و چهار معصوم به علت نزدیک بودن به حاکمیت نوشته شده اما ابعاد مختلف زندگی و صلح امام حسن هنوز معفول مانده است، مثلا مطالب زیادی درباره ازدواج های امام حسن و یا ثروت ایشان با هدف مخدوش کردن چهره ایشان نوشته شده است، با توجه به اینکه اغلب حکومت های بعد از صفویه عمدتا ماهیت دینی داشتند؟ چرا آثار پژوهشی زیادی برای پاسخ گویی به این شهبات پدید نیامده است؟

البته این طور نیست که به شبهات و تحریف ها پاسخ داده نشده باشد، بلکه به همت همه شبهات در مورد مسائل سیاسی، اجتماعی و اخلاقی در مورد امام حسن پاسخ کافی و کامل داده شده است که برای پی بردن به این موضوع می توان به کتاب های محقق ارجمند و توانا جناب علامه سید جعفر مرتضی عاملی دامت برکاته و علامه باقر شریف قریشی مراجعه کرد و باید دانست که اکثر قریب به اتفاق شبهات را بنی امیه و اعوان و انصار مزدور آنان مطرح کرده اند که بزرگانی چون علامه عاملی و شریف قریشی بدان ها پاسخ قانع کننده ای داده اند، ما هم سعی کردیم بعضی از این شبهات را در همان فرهنگ جامع سخنان امام حسن پاسخ داده ایم.

_  شما و همکارانتان در کتاب «فرهنگ جامع سخنان امام حسن» که اخیرا به چاپ سوم رسیده است، سعی کرده اید با استناد از سخنان  و روایات خود حضرت، حقیقت این ماجرای عظیم تاریخی را بیان کرده و ابعاد مختلف اندیشه ها و زندگی ایشان را بازکاوی کنید، این روش تا چه اندازه سودمند است؟

معجم نگاری و تدوین موسوعه و مجموعه‏ای از کلمات هر یک از پیشوایان معصوم علیهم‏السلام، کاری است ضروری و سودمند و گامی ابتدایی در معرّفی فرهنگ و معارف اهل‏بیت علیهم‏السلام. این تحقیق نفیس در ادامه پروژه عظیم تحقیقاتی درباره سخنان گهربار چهارده معصومه(ع) است که تا کنون از این مجموعه بزرگ، موسوعه‌های: حضرت فاطمه زهرا، امام حسن، امام حسین، امام جواد، امام هادی، امام عسکری علیهم السلام از چاپ خارج شده و موسوعه‌های سایر معصومین هم در دست بررسی، تحقیق و تدوین قرار داد و در آینده نزدیک توسط گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم(ع) تقدیم علاقه‌مندان خواهد شد. اما ما در فرهنگ جامع سخنان امام حسن در پی جمع آوری همه سخنان آن حضرت بودیم، چرا که عقیده داشتیم لازم است سخنان هر معصوم در کتابی جمع آوری شود تا هم جامعه بتوانند از سخنان گهربار آنان استفاده کنند، هم از ضمن سخنان هریک از امامان بهتر بتوانند این بزرگان را بشناسند و پاسخ سوالات خود را از سخنان گهربار ائمه اطهار بگیرند، لذا ما با گروهی از فضلا حوزه علمیه قم سعی کردیم، سخنان هر معصوم را در یک جلد یا بیشتر جمع آوری، تنظیم و تبویب کنیم که این کار بحمدالله انجام گرفت که لیست کتابها پیوست است . اصل این کتاب به نام «موسوعة کلمات الامام الحسن (علیه السلام)» معروف است و در تألیف آن علاوه بر بنده  اعضای گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم (علیه السلام) قم از جمله سیّد حسین زینالی، مرحوم محمود احمدیان، سید محمود مدنی وعلی مویّدی (به عنوان مترجم) همکاری داشتند. این کتاب سال 1383 توسط انتشارات نشر معروف، منتشر شد.  کتاب مذکور در دو بخش تدوین شده است. بخش اول  در سه فصل سخنان حضرت را در سه مقطع  تاریخی، حیات پیامبر اکرم (ص)، دوران حکومت امام علی (ع) و دوران حکومت خود ایشان نقل کرده است. بخش دوم نیز شامل سخنان امام به ترتیب موضوعی از جمله عقاید، احکام، اخلاق، ادعیه و ... است.

 

 

منابع

1. برای آگاهی بیشتر و روشن شدن مطلب به کتاب صلح امام حسن ترجمه مقام معظم رهبری نوشته شیخ راضی آل یاسین

2. صلح امام حسن صفحه 512 از انتشارات آسیا

3. فرهنگ جامع سخنان امام حسن علیه‌السلام و سیره امام حسن علیه‌السلام

 


     

بازگشت 

كليه حقوق اين سايت متعلق به شركت كتابشهر ايران مي‌باشد