اين اولين بار نيست كه نهاد و سازماني براي احياي فرهنگ كتابخواني و افزايش اقبال عمومي به محصول فرهنگي تلاش مي كند. شايد آخرين بار هم نباشد. اما تاسيس " فروشگاههاي كتابشهر " راهبردي است كارشناسي شده با رويكرد فرهنگي - اقتصادي براي برون رفت از چالش توزيع ناموزون كتاب در سطح كشور.
در اينجا منظور از رويكرد اقتصادي به كارگيري اصول استاندارد شده و مورد تاييد محافل علمی است از قبیل:
1. تناسب عرضه و تقاضا؛
2. به كارگرفتن نرم افزار و سخت افزار مناسب؛
3. تكيه بر عامل انساني از قبيل:
· رعايت حقوق مادي و معنوي خريداران.
· آموزش فروشندگان و كارمندان و بالا بردن انگيزه هاي آنان.
· ارزشيابي و کيفيت سنجي در نوع برخورد با مشتريان و استفاده از عامل نظارتي و كنترلي محسوس و نامحسوس، با نظرسنجي از مراجعه كنندگان و مديران سازمان تبليغات اسلامي مستقر در شهرستانهاي مربوطه.
تمامي عوامل فوق الذكر و بسياري راهكارهاي ديگر، همه و همه در كارند براي نيل به هدف عظيم فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي در” بسط و گسترش و تسهيل توزيع كتاب، بويژه كتاب ديني و تامين نيازهاي فرهنگي دينداران در سطح كشور به ويژه مناطق محروم با تراكم بالاي دانشجو، طلبه و فرهنگ دوست ” كه اين مهم با افزايش فروشگاههاي كتاب و تامين و توزيع محصولات فرهنگي محقق خواهد شد.
اهداف
فرهنگي:
1. ايجاد امنيت و اطمينان خاطر دانش دوستان از توزيع عادلانه كتاب در سطح كشور، به ويژه مناطق محروم.
2. رشد كمي و كيفي منشورات و كتب در حيطه علوم انساني به طور عام و مذهبي به طور خاص.
3. امكان اظهارنظر و به رسميت شناخته شدن فعالان عرصه فرهنگ در مناطق مختلف كشور.
4. ايجاد موقعيت مناسب براي عرضه كتابهاي مفيدي كه به دلايلي از قبيل توزيع ناعادلانه و نامناسب محكوم به منتشر نشدن بوده اند.
5. افزايش تيراژ كتاب بويژه كتابهاي بومي و محلي در مناطق استقرار كتابشهر.
اقتصادي:
1. تقويت بنيه هاي علمي و فكري در مناطق محروم و حركت به سوي عدالت اجتماعي.
2. ايجاد اشتغال در مناطق مختلف كشور و امكان جذب نسل جوان در شغلي كه مستقيماً با محصول فرهنگي در رابطه است.
3. تقويت ناشران حوزه دين و علوم انساني و قدرت يافتن بسياري از ناشران شهرستاني كه در حال حاضر به علت ضعف مالي قادر به فعاليت شايسته نيستند.
4. بالابردن انگيزه هاي فروشندگان و ايجاد تحول در نوع نگاه آنان به شغل خود.
5. تقويت پايه هاي اقتصادي ناشران و كمك شايان به اقتصاد نشر و پويايي صنعت چاپ.
توضيح عملكرد
فروشگاههاي كتابشهـــر با سياستگذاري واحد از مركز با نظارت مستقيم ســازمان تبليغات اسلامي اداره شده ، از اواخر سال1383 و به تدريج راه اندازي شده اند.
در بسياري از شهرها شايد در بدو امر، ايجاد و تاسيس يك كتابفروشي، حتي براي مسئولين شهري دوراز انتظار بود، چــرا كه اگر با نگاه صرفاً مادي و بـراي جذب و جلب ســرمايه اين كار انجام مي شد، اقتصادي نمي نمود، اما زماني كه گسترش فرهنگ و جدي گرفتن مطالبات فرهنگي و علمي تمامي افراد در سطح كشور بزرگ ايران اسلامي مطرح باشد، حتي در مواردي كه ظاهراً به لحاظ اقتصادي توجيه ندارد، تلاش گسترده براي سرمايه گذاري متناسب ضرورت مي يابد، بدين ترتيب روشن می شود که ایجاد شبكه توزيع كتاب و فروشگاه هاي كتاب ضرورتي است غیر قابل انکار براي توسعه فرهنگ و بالابردن سطح آگاهي هاي آحاد مردم ايران.
از ماههاي پاياني سال 83 تاكنون بیش از 5 سال مي گذرد، كه در اين مدت 36 فروشگاه كتابشهر در36 نقطه كشور راه اندازي شده و مشغول به فعاليت است.
سير توسعه، سيري صعودي خواهد بود. يعني در سال 86 بیش از دوسال قبل از آن و درسال 87 بیشتر از سه سال قبل از آن و درسال 88 به اندازه چهار سال قبل ازآن، راه اندازي فروشگاه صورت پذيرفت.
اين نحوه توسعه به دليل بستر سازي لازم جهت راه اندازي فروشگاههاي جديد و اعلام آمادگي مناطق مختلف براي پيوستن به شبكه گسترده توزيع كتاب در سطح كشور در طول مدت اجراي طرح خواهد بود.
در مورد محصولات عرضه شده دراين فروشگاه ها هم لازم به ذكر است كه وزانت علمي و صحت مطالب مطرح شده در كتب تاريخي، ايجاد انگيزه هاي معنوي و شوق به زندگي صالح در كتب ادبي و قابل استفاده بودن براي همگان در كتابهاي عمومي و تامين خواسته هاي فرهنگي براي تمامي دينداران از شروط لازم براي كتابهاي عرضه شده است.
گستره ی فروشگاهی
فروشگاه های کتابشهرایران در حال حاضر در شهرستان های: ابهر، استهبان، ایرانشهر، بجنورد، بروجرد، بروجن، بندرانزلی، بندرعباس، بم، بیرجند، بوشهر، تبریز، تهران، جاجرم، خاش، خرم آباد، داراب، دماوند، رفسنجان، رشت، زابل، زاهدان، ساری، سراوان، سمیرم، شاهرود، شهرضا، شهرکرد، قزوین، کرمان، لردگان، مبارکه، مشهد، نجف آباد، نهبندان و یزد فعال می باشند.
هدف اصلی این کار درحقیقت ترویج فرهنگ دینی از طریق ارائه کتب مذهبی در قالبی جدید بوده که به تجهیز در فروشگاه های متحد الشکل کتابشهر انجام گردیده است، تا با ایجاد فضایی جدید کتب مذهبی ارائه گردد.
این طرح با توجه به خصوصیات جغرافیایی و فرهنگی و قومیتی هر استان و شهرستان و مطابق با فرهنگ خاص آن منطقه اجرا گردیده است، بدین صورت که با انتخاب مدیران فروشگاهها از همان استان که با شرایط خاص آن منطقه آشنایی داشته اند و گزینش آنها از طریق کتابشهر همگام می باشد.
با توجه به تعدد قومیت در ایران بزرگ سعی شده با تحقیق و پژوهش در رابطه با فرهنگ فولکلور منطقه کتابهایی ویژه همان استان نیزاستفاده گردد. در فروشگاه های کتابشهرایران سعی بر این است که در همه ی شهرها از نظر نمای ظاهری و موضوعات کتاب یکسان باشند و همچنین سعی بر این است که کتاب های ارائه شده در فروشگاههای کتابشهر ایران از نظر بار معنایی و مذهبی کتابهای فاخر و دارای معنا و محتوای علمی باشند و از پخش و توزیع کتبی که از نظر محتوایی درسطح پایین می باشند جلوگیری به عمل خواهد آمد و این اقدام توسط ارائه لیستی انجام می پذیرد که به عنوان کتب ممنوعه به فروشگاههای مربوطه ارسال می گردد.
تامین کتابهای مفید و موثر برای این فروشگاه ها در اغلب موارد توسط کتابشهر مرکزی تهران که دارای انبار کتابی با متراژ180 متر مربع است انجام می شود اما در مواردی نیز با توجه به اختیارات اعطایی به فروشندگان و مدیران فروشگاههای کتابشهر، آنان به فراخورحال و نیازمخاطبان و شهروندان محل استقرار فروشگاهشان از ناشران بومی و محلی و دیگر ناشرین تهران و قم و سایرشهرها نیزکتاب خریداری می کنند.
در شهرتهران که فروشگاههای متعدد کتاب و محصولات فرهنگی وجود دارد شاید کتابشهر نمود چندانی نداشته باشد اما در بسیاری از شهرها تنها فروشگاه کتاب، فروشگاه کتابشهر است.
درمناطق مرزی سیستان و بلوچستان در حال حاضر پنج فروشگاه درشهرهای سراوان، خاش، ایرانشهر، زابل و زاهدان وجود دارد که در بعضی از این شهرها تنها فروشگاه کتاب و در برخی دیگر تنها کتابفروشی شیعیان در شهر می باشد. این امر در بسیاری موارد تاکید فراوان مسئولین استانی را در گسترش این فروشگاهها در سطح استان و تمامی شهرها به دنبال داشته است.